Turgutreis Caddesinden geçerken, turistlerin fotoğraf makineleleri, harita ve kitapçıklarıyla burada bir yeri aradıklarını farkedip, diğer yandan bu caddede onların görebileceği neresi olabilir düşüncesini taşıyan Türkleri görebilirsiniz. Hatta bırakın Türkleri, Bodrum'da yaşayan insanları...
Bu caddenin tam ortasına denk gelen bir bölümde ‘Mozole' tabelalarını takip ettiğinizde ulaşılabelecek bir müze: Mousellion.

Turistlerin kaleden sonra hemen görmek ve bilgi edinmek istedikleri yer.
Bütün dünyada kitapların, internet sitelerinin, aslında tüm dünyanın bahsettiği, bildiği antik çağın Yedi harikasından biri... Kral Maussollos'un mezarı...

Karia Bölgesi ve Kral Maussollos Anadolunun güneybatısı kapsayan, bizim de içinde bulunduğumuz Karia bölgesi önce Lidyalılar tarafından İÖ. 7. yüzyılda daha sonra Persliler tarafından İÖ 546 yılında ele geçirimiş.
İ.Ö 377 Kral Hekatomnos öldükten sonra oğlu Maussollos başa geçmiş. Kral kızkardeşi Artemisle evliymiş. Önce bir çok Lidya ve Hellen adasını ele geçiren Maussollos bir süre sonra Halikarnas'ı alıp burayı Karianın başkenti yapmış.
Maussollos Helen sanatına çok büyük hayranlık duyduğu için birçok Yunan ressam ve mimarını buraya getirererek, Karia bölgesi etrafında çalışmalarını sağlamış. Maussollos'un iktidarına kadar Halikarnas oldukça küçük bir şehir niteliğinde olmasına rağmen, Maussollos'un bu bölge için müthiş projeleri varmış. Ayrıca, bu bölgenin istihkam ve ticaret için çok elverişli olduğunun da farkındaymış. Başkenti, Milasa'dan (bu günkü Milas) buraya taşıyarak, şehrin etrafına büyük ve uzun duvarlar inşa ettirdi.
Bölge nüfusunu artırmak amacıyla Maussollos, diğer altı şehrin yerleşim yerlerini de buraya taşıtmış. Bu projelerini uygulayabilmek için, idaresindeki halkı ağır vergilere boğmuş. Öyleki; “omzu aşan uzunluktaki saçtan bile vergi alınacak” emredecek kadar.
Mozolus'un projelerinden biri de, klasik çağdaki Bodrum'dan günümüze ulaşabilen tek yapı olan Antik tiyatro.
Mozolus M.Ö.353'te ölünce, kızkardeş-karısı Artemis II başa geçerek, Arteon üç yıl tahtta kalmış. Fakat ilk önemli işi eşi Maussollos'un mezarının inşaatını sürdürmekmiş. Ve bunu gerçekleştirmiş.

Mozole dağılıyor
Mozole 1500 yıl boyunca ayakta kalabilmişse de, bir zelzelede harebeye dönüşmüş. Daha sonra Aziz John'un Şövalyeleri buraya gelerek, harabedeki kalıntıları, kendileri için inşa ettikleri Bodrum Kalesinin duvarlarının yapımında kullanmışlar. Mozole'den geriye mezarın şeklini görmek yada resimlendirmek mümkün olmadığı için bir çok şekilde inşa edilmiş olabileceği varsayımları var. Ama genel olarak kabul edilmiş bulunan görünümü: boyu eninden uzun, dört bölümden oluşmuş halde ve sağlam bir taban üzerinde sıra halindedizili 36 kolonluk bir salon ve sonra 24 basamaklı ve basamakların en üstünde, Maussollos ve Artemis'in heykelleri de bulunan ve dört atın çektiği bir arabanın olduğu bir piramit. Duvarların dört bir yanı zamanın en büyük ustalarının freskleriyle bezenmiş. Bunların bazı parçaları İngiltere'de Britanya Müzesi'ne (British Museum) taşınmış; ancak bazı sütun ayakları ve bloklar da yerinde görülebiliyor. Bunların pek çoğu da kalenin duvarlarında.

Senelerce, yüzyıllarca öylece yerin altında kalan kalıntıların bulunduğu arazi Bodrum'un yerlilerinden birine aitken, Bodrum Müzesi Müdürü Oğuz Alpözen'in devlet adına burayı satın almasıyla hayata yeniden dönmüş Mousellion.
Danimarka'nın Aarhus Üniversitesinden Profesör Kristian Jeppessen'in araştırma için yetkili kılınmasından sonra biraz önce bahsettiğimiz bilgiler su yüzüne çıkmış. 1982 senesinde halka müze olarak açılan “Mozole”, Dünyanın yedi harikası içerisinde tek müzeye dönüştürülmüş olanı...

Dünyanın yedi harikası olsa da 1846 yılında zamanının padişahı, Mozole'nin bir çok heykelini kendi isteğiyle İngilizlere vermiş ve üstelik taşıma masraflarını da üstlenmiş. Mozoleyi oluşturan 160 bin blok taş ise daha öncede bahsettiğimiz gibi önce 1494'te sonra 1522'de kaleye taşınarak şu anda da görebileceğimiz kalenini batı duvarını oluşturmuşlar. Tabii bütün bunlara bir de yüzyıllar boyunca etki eden hava şartlarını eklemek gerekiyor.

Mousellion ilgili Oğuz Alpözen'le konuştuğumuzda bize burası hakkında hiçkimsenin yakınmasının bir anlamı olmadığını belirterek kendi
ellerimizle verdiğimiz bir şey için artık hiç bir hak iddia edemeyeceğimiz gibi, bu konuyu da deşmenini bir anlamı olmadığını söylüyor. Mozole'nin kalan bölümlerinin çok daha değerli olduğunu belirtiyor. “Mozole kalede yaşıyor” diyor.
Mozole'de hala yılın iki ayı araştırmalarına devam eden Kristin Jeppesen'le de görüşme şansımız oldu.

O neredeyse hayatını bu değere adamış bir insan. 1970'den burayı bilgi edinilebilecek, başarılı bir müze haline getirmiş. Mozoleye ait bir takım freskleri kaleden buraya getirerek, burada hala incelemelerini sürdürüyor.

Mousselion hakkında bir de kitap yazarak, ve tabii müzedeki araştırmalarını gelenlere sunarak Jeppesen ve ekibi Mousellion'u yaşatanlardan.

Dünyanın 7 Harikası

•Mısır'daki Giza Piramitleri
•Babil'in Asma Bahçeleri
•Oyimpia'daki Zeus Heykeli
•Efes'teki Artemis Tapınağı
•Antik Halikarnassos'taki Kral Mauseleum'un Mezarı
•Rodos'ta bronz heykel
•İskenderiye Feneri

Internet'te Mousselion ve Dünyanın 7 Harikası ile ilgili siteler
•http://focusmm.com.au/civcity/caria-oo.htm
•http://www.wisc.edu/arth/ah300/
syllabus/html
Not: Internette arama makinalarında ‘Caria', ‘Seven Wonders', ‘Halikarnassos' şeklinde aramalarınızda da ufak bilgiler bulabileceğiniz siteler var.
Spesifik olarak Mousellion ile ilgili web sitesi internettte henüz yok.