Knidos Afroditi, Datça Yarımadası’nın batı ucunda yer alan antik Knidos şehrinin ünlü Afrodit heykelidir. Orijinali kayıptır.
Atinalı heykeltraş Praxiteles’in M.Ö.350’li yıllarda beyaz, sert mermerden yaptığı heykel, dünyadaki ilk çıplak kadın tanrıça heykeli olması bakımından önemlidir. Heykelde tanrıça Afrodit, sol elinde kıyafetini tutar ve sağ eliyle de cinsel bölgesini kapar biçimde betimlenmiştir. Heykeli görmek için diğer bir çok şehirden Knidos’a ziyaretçi geldiği anlatılır.
Praxiteles, İstanköy Adası’na sipariş üzerine iki Afrodit heykeli yapar. Bunlardan birinde tanrıça figürü örtülüyken diğerinde çırıl çıplaktır. İstanköy, çıplak heykeli almak istemez ve heykel Knidos şehri tarafından alınır. Knidoslular parlak dönemleri geride kalıp yoksullaştıklarında bile Bithynia Kralının büyük para önerisini, yapılan halk oylaması sonucu geri çevirip heykelleriyle birlikte sıkıntıya katlanmayı seçerler.
Bu heykelin güzelliğine vurulan çok kişi olduğundan söz edilir. Salvador Dali’nin “Afrodit’in Yüzü” adlı tablosuna esin kaynağı olmuştur.
Bu Yazı Bodrumlife Dergisi‘nin Mayıs 2012 tarihli 23. sayısında yayınlanmıştır.
Aşağıdaki bölüm yazıya sonradan eklenmıştir.
Knidos Afroditi Heykeli Hakkında Ek Bilgiler
- Sanat Tarihindeki Yeri: O döneme kadar Yunan sanatında tanrı figürleri çıplak betimlenirken tanrıçalar örtülü veya elbiseli yapılırdı. Praksiteles, bu geleneği yıkarak Afrodit’i banyodan çıkarken, bir elini cinsel bölgesini kapatacak şekilde konumlandırmış, diğer elinde ise kıyafetini tutarken resmetmiştir. Bu duruş biçimi daha sonra sanat tarihinde “Venus pudica” (utangaç Venüs) geleneğinin öncüsü olmuştur.
- Knidos’a Gelişi: Praksiteles, İstanköy (Kos) adasından aldığı sipariş üzerine biri örtülü, diğeri çıplak iki heykel hazırlamıştır. İstanköy halkı cesur buldukları için çıplak heykeli istememiş; günümüzde Muğla’nın Datça ilçesi sınırlarında yer alan antik Knidos kenti ise çıplak heykeli satın almıştır.
- Kentin Sembolü ve Turizm Cazibesi: şehrin en yüksek terasındaki yuvarlak tapınağa yerleştirilen heykel, antik çağda büyük bir ün kazanmış ve kenti ziyaret etmek için dünyanın dört bir yanından turist akınına uğramıştır.
- Bithynia Kralı’nın Teklifi: İlerleyen dönemlerde Knidos kenti ekonomik sıkıntı yaşasa da, Bithynia Kralı I. Nikomidis’in borçların silinmesi karşılığında yaptığı devasa satın alma teklifini halk oylamasıyla reddetmiş ve heykellerine sahip çıkmıştır.
- Günümüzdeki Durumu: Orijinal mermer eser günümüze ulaşmamıştır; ancak antik sikkeler (paralar) üzerindeki tasvirleri ve günümüze kalan Roma dönemine ait kopya ve varyantları sayesinde tanınmaktadır.
